Chuẩn SCORM là gì và hệ thống e-learning cần hỗ trợ tới đâu


Chuẩn SCORM là bộ quy ước kỹ thuật giúp một bài giảng điện tử chạy được trên nhiều hệ thống quản lý học tập (LMS) khác nhau và gửi được kết quả học về cho hệ thống ghi lại. Nhờ chuẩn chung này, tổ chức không phải làm lại bài giảng mỗi lần đổi nền tảng, và người quản lý đào tạo biết chính xác ai đã học tới đâu, đạt bao nhiêu điểm. Bài viết dưới đây Tech5S giải thích gói SCORM gồm những gì, khác nhau giữa SCORM 1.2, SCORM 2004 và xAPI, cùng quy trình kiểm tra gói bài giảng trước khi đưa vào dùng.

Chuẩn SCORM là gì và doanh nghiệp có thật sự cần nó ?

Nên chọn SCORM 1.2, SCORM 2004 hay chuyển sang xAPI ?

Làm sao biết hệ thống e-learning hỗ trợ SCORM đủ dùng hay chỉ ghi trên giấy ?

Đó là ba câu hỏi bộ phận đào tạo của doanh nghiệp và trường học thường đặt ra khi bắt đầu xây kho bài giảng điện tử. Nội dung dưới đây trả lời lần lượt từng câu, từ khái niệm tới cách kiểm tra trong thực tế.

1. Chuẩn SCORM là gì và vì sao e-learning cần nó ?

SCORM (Sharable Content Object Reference Model) là bộ quy ước kỹ thuật cho phép một bài giảng điện tử chạy được trên nhiều hệ thống quản lý học tập (LMS) khác nhau mà không phải làm lại. Hiểu ngắn gọn, chuẩn SCORM là gì: là "ngôn ngữ chung" giữa bài giảng và LMS. Bài giảng nói cho LMS biết học viên đã học tới đâu, làm bài được bao nhiêu điểm; LMS ghi lại và hiển thị cho người quản lý đào tạo.

Có thể hình dung giống ổ cắm điện tiêu chuẩn: thiết bị nào làm đúng chuẩn ổ cắm thì cắm vào đâu cũng chạy. Không có chuẩn chung, mỗi lần đổi hệ thống lại phải đặt làm lại bài giảng, hoặc mất toàn bộ dữ liệu tiến độ học của nhân viên. Với tổ chức có hàng trăm bài giảng, đó là khoản công sức rất lớn.

Chuẩn này đặc biệt có ích khi doanh nghiệp xây dựng hệ thống đào tạo doanh nghiệp dài hạn: bài giảng là tài sản dùng nhiều năm, còn nền tảng có thể thay đổi. Các tính năng chung của một nền tảng học trực tuyến được Tech5S trình bày trong bài thiết kế website dạy học trực tuyến gia tăng hiệu quả thu hút học viên.

Minh hoạ chuẩn SCORM kết nối bài giảng điện tử với hệ thống học trực tuyến


Một bài giảng làm đúng chuẩn có thể dùng lại cho nhiều nhóm học viên và nhiều nền tảng, thay vì gắn chặt vào hệ thống của riêng một nhà cung cấp.

2. Gói SCORM gồm những gì và chạy trên LMS ra sao

1. Bên trong một gói SCORM

Một gói SCORM thực chất là một tệp nén (.zip). Bên trong có các trang HTML, hình ảnh, video, mã JavaScript của bài giảng, và một tệp mô tả tên là imsmanifest.xml nằm ngay ở thư mục gốc. Tệp mô tả này cho LMS biết bài giảng có những phần nào, mở phần nào trước, và tên hiển thị của từng phần.


2. Bài giảng và LMS trao đổi dữ liệu thế nào


Khi học viên bấm vào bài học, LMS mở bài giảng trong trình duyệt và cung cấp sẵn một bộ hàm giao tiếp. Bài giảng gọi các hàm đó để khởi động phiên học, gửi dữ liệu (đã xem tới trang nào, điểm bài kiểm tra, trạng thái hoàn thành) và kết thúc phiên. Nhờ vậy, học viên tắt máy giữa chừng thì lần sau vẫn học tiếp đúng chỗ cũ.

Điều này cũng có nghĩa là phần "ghi nhớ" nằm ở phía LMS, không nằm trong gói bài giảng. Gói SCORM tốt mà LMS ghi nhận sơ sài thì báo cáo vẫn thiếu. Trang phần mềm e-learning hỗ trợ tạo giáo án điện tử giới thiệu thêm về khâu soạn và đưa bài giảng lên hệ thống.

Học viên học bài giảng chuẩn SCORM tại nhà, tiến độ được lưu lại trên LMS


Học viên có thể dừng giữa chừng và quay lại sau, vì vị trí đang học được bài giảng gửi về hệ thống và lưu lại.

3. SCORM 1.2, SCORM 2004 và xAPI khác nhau thế nào ?

Ba cái tên này thường xuất hiện cùng nhau trong bảng tính năng của các nền tảng e-learning. Bảng dưới so sánh năm tiêu chí mà bộ phận đào tạo hay quan tâm nhất.

Tiêu chíSCORM 1.2SCORM 2004xAPI (Tin Can)
Mức phổ biếnRất phổ biến, hầu hết LMS và công cụ soạn bài giảng đều hỗ trợPhổ biến, nhiều LMS hỗ trợĐang tăng, cần LMS hoặc kho dữ liệu học tập (LRS) hỗ trợ
Trạng thái họcGộp "hoàn thành" và "đạt/không đạt" vào một trườngTách riêng "đã hoàn thành" và "đã đạt"Ghi từng hành động theo dạng "ai – làm gì – với nội dung nào"
Lưu tiến độ dở dangDung lượng nhỏ (khoảng 4.096 ký tự)Lớn hơn nhiều (khoảng 64.000 ký tự)Không bị giới hạn theo kiểu này
Điều hướng giữa các phầnĐơn giảnCó quy tắc trình tự, ví dụ phải qua bài 1 mới mở bài 2Không quy định, do hệ thống tự xử lý
Học ngoài trình duyệt, ngoài LMSKhôngKhôngCó, ví dụ ứng dụng di động, mô phỏng, buổi học trực tiếp


Với phần lớn doanh nghiệp và trường học, SCORM 1.2 hoặc SCORM 2004 là đủ dùng. xAPI đáng cân nhắc khi tổ chức muốn ghi nhận việc học diễn ra ở nhiều nơi, không chỉ trong bài giảng mở trên LMS, ví dụ kết hợp học trên ứng dụng di động với buổi thực hành tại xưởng.

Một cách chọn nhanh: khoá ngắn, chỉ cần biết ai đã học xong và được bao nhiêu điểm thì SCORM 1.2 dễ tương thích nhất. Khoá dài, nhiều chương, cần buộc học theo thứ tự hoặc cần tách "đã học xong" với "đã đạt" thì nên dùng SCORM 2004.

Học viên tham gia bài học trực tuyến trên máy tính bàn theo chuẩn e-learning


Buổi học trực tiếp qua video nằm ngoài phạm vi của SCORM; muốn ghi nhận cả loại hoạt động này thì cần tới xAPI hoặc tính năng điểm danh riêng của hệ thống.

4. Hệ thống e-learning cần hỗ trợ SCORM tới đâu ?

Câu hỏi "LMS có hỗ trợ SCORM không" thường được trả lời "có", nhưng mức hỗ trợ khác nhau khá xa. Có thể chia thành ba mức.

1. Mức thấp: tải lên và mở được bài

Hệ thống nhận tệp nén, giải nén và hiển thị bài giảng. Học viên xem được, nhưng tiến độ và điểm có thể không được ghi nhận đầy đủ, hoặc chỉ hiện chung một trạng thái "đã mở".


2. Mức đủ dùng: ghi nhận đúng kết quả học


Hệ thống ghi đúng trạng thái hoàn thành, điểm, thời gian học, và cho học viên học tiếp từ chỗ dừng. Đây là mức tối thiểu nên đặt ra cho mọi dự án đào tạo nội bộ.


3. Mức đầy đủ: báo cáo và quản lý phiên bản


Ngoài ghi nhận, hệ thống còn có báo cáo theo phòng ban, theo khoá, xuất dữ liệu ra bảng tính, đọc được quy tắc trình tự của SCORM 2004, và cho thay gói bài giảng mới mà vẫn giữ lịch sử học cũ.

Khi đặt làm hoặc chọn mua hệ thống, nên ghi rõ trong yêu cầu: hỗ trợ phiên bản nào, dữ liệu nào phải hiển thị trong báo cáo, và có cho phép thay gói bài giảng mới mà vẫn giữ lịch sử học cũ hay không. Trả lời rõ ba câu này thì bên mua mới biết chuẩn SCORM là gì trong vận hành thực tế, và nó có giúp được người quản lý đào tạo hay chỉ dừng ở dòng chữ trong bảng tính năng. Cách cân nhắc giữa nền tảng có sẵn và hệ thống đặt xây riêng được phân tích trong bài phần mềm LMS cho doanh nghiệp: mua nền tảng có sẵn hay đặt xây riêng.

Bộ phận đào tạo xem báo cáo tiến độ học từ dữ liệu SCORM trên màn hình lớn


Giá trị của chuẩn chỉ hiện ra ở khâu báo cáo: người quản lý cần xem được ai đã học xong, ai chưa đạt và ai đang dừng giữa chừng.

Đang cân nhắc cho đơn vị mình? Mô tả yêu cầu tại trang Liên hệ để đội dự án Tech5S trao đổi cụ thể.

5. Quy trình kiểm tra một gói SCORM trước khi đưa vào dùng

  1. Kiểm tra gói: tệp imsmanifest.xml nằm ở thư mục gốc của tệp nén, không bị lồng thêm một thư mục bên trong.
  2. Tải lên môi trường thử: dùng một khoá học thử và tài khoản học viên thử, không đưa thẳng vào khoá đang chạy.
  3. Học thử trọn vẹn: mở bài, học một nửa rồi thoát, mở lại xem có tiếp đúng chỗ cũ không.
  4. Làm bài kiểm tra thử: làm một lần đạt và một lần không đạt, đối chiếu điểm và trạng thái trong báo cáo.
  5. Thử trên nhiều thiết bị: máy tính, điện thoại, và vài trình duyệt khác nhau.
  6. Ghi biên bản: phiên bản SCORM, kết quả từng bước, lỗi phát sinh, rồi mới mở cho học viên thật.

Bước 3 và bước 4 là hai bước hay bị bỏ qua nhất, vì bài giảng "mở được" dễ khiến người kiểm tưởng là đã xong. Thực tế, lỗi thường gặp nằm ở chỗ thoát ra rồi vào lại, hoặc ở trạng thái không đạt — đúng những tình huống học viên thật sẽ gặp.

Kiểm thử bài giảng chuẩn SCORM trên máy tính bảng trước khi giao khoá học


Học viên ngày càng học bằng điện thoại và máy tính bảng, nên bước thử trên nhiều thiết bị cần làm trước khi mở khoá chứ không đợi phản ánh.

6. Sai lầm thường gặp khi triển khai bài giảng chuẩn SCORM

  • Chỉ hỏi "có hỗ trợ SCORM không" mà không hỏi phiên bản nào, dữ liệu nào được ghi lại, nên tới lúc cần báo cáo mới thấy thiếu.
  • Xuất bài giảng sai phiên bản so với LMS đang dùng, khiến trạng thái hoàn thành không bao giờ được ghi nhận.
  • Bài giảng dài nhưng xuất bản SCORM 1.2, phần lưu tiến độ bị tràn và học viên mất chỗ đang học dở.
  • Đặt tệp bài giảng ở một tên miền khác với LMS, trình duyệt chặn giao tiếp giữa hai bên nên LMS không nhận được dữ liệu.
  • Không kiểm thử trước khi giao khoá học, để học viên phát hiện lỗi thay cho bộ phận đào tạo.

Năm sai lầm trên có chung một gốc: coi SCORM là một ô đánh dấu trong bảng tính năng, thay vì một yêu cầu cần ghi rõ và kiểm thử. Chốt phiên bản, chốt danh sách dữ liệu cần báo cáo và chạy đủ sáu bước kiểm tra ở mục 5 thì phần lớn các lỗi này không xảy ra.

TƯ VẤN TRƯỚC – BÁO GIÁ SAU – ĐỒNG HÀNH DÀI HẠN

7. Câu hỏi thường gặp

Chuẩn SCORM là gì nói ngắn gọn trong một câu ?

Là bộ quy ước giúp bài giảng điện tử chạy được trên nhiều LMS khác nhau và gửi được kết quả học về cho LMS ghi lại.

Gói SCORM có xem được khi không có LMS không ?

Mở được phần nội dung trong trình duyệt, nhưng không lưu được tiến độ và điểm, vì phần ghi nhận nằm ở phía LMS.

Nên chọn SCORM 1.2 hay SCORM 2004 ?

Bài giảng ngắn, chỉ cần ghi hoàn thành và điểm thì SCORM 1.2 là đủ và dễ tương thích. Khoá dài, cần tách "hoàn thành" với "đạt", hoặc cần quy tắc trình tự giữa các bài thì nên dùng SCORM 2004.

Doanh nghiệp đã có bài giảng PowerPoint, video thì có cần làm lại thành SCORM không ?

Không bắt buộc. Video và tài liệu vẫn đưa lên LMS được. Đóng gói SCORM có lợi khi cần theo dõi chi tiết từng học viên, hoặc khi muốn dùng lại bài giảng trên hệ thống khác về sau.

Hệ thống e-learning do Tech5S xây dựng có làm việc với gói SCORM không ?

Mức hỗ trợ được thống nhất theo yêu cầu của từng dự án. Quý khách có thể gửi danh sách bài giảng và yêu cầu báo cáo qua trang liên hệ để được tư vấn phương án phù hợp.

Tóm lại, hiểu chuẩn SCORM là gì mới là bước đầu; điều quyết định là ghi rõ phiên bản, dữ liệu cần báo cáo và kiểm thử gói bài giảng trước khi giao cho học viên. Tech5S đã triển khai hơn 100 hệ thống trường học, e-learning và thi trực tuyến, và cách đi từ khảo sát yêu cầu đào tạo rồi mới chốt tính năng thường giúp tổ chức tránh phải làm lại kho bài giảng về sau.

Nếu quý khách đang cân nhắc áp dụng cho đơn vị mình, Tech5S nhận khảo sát hiện trạng và trao đổi phương án trước khi quý khách quyết định. Đặt lịch qua form tại đây hoặc Zalo tư vấn 0972.970.148.


CÔNG TY CỔ PHẦN CÔNG NGHỆ TECH5S

VP Hà Nội: Tầng 9, Tòa nhà Intracom 2, số 33 Cầu Diễn, P. Xuân Phương, Hà Nội
Chi nhánh: TP.HCM · Thái Nguyên · Hải Phòng · Thanh Hóa

Hotline CSKH: 096.494.9988
Tư vấn thiết kế: 0972.970.148 — Zalo: zalo.me/0972970148
Phòng dự án: 0964.949.988 — Zalo: zalo.me/0964949988

Email: cskh.tech5s@gmail.com (chăm sóc khách hàng)
       kythuat.tech5s@gmail.com (kỹ thuật)

Website: tech5s.com.vn
Đăng ký tư vấn: tech5s.com.vn/lien-he


Đánh giá bài viết!

Hỏi đáp

Tin tức liên quan

Tech5S.,JSC : Công ty phát triển phần mềm hàng đầu Việt Nam

Cảm ơn quý khách đã ghé thăm website của Tech5S! Em có thể giúp gì được cho quý khách hàng ạ?